پرنیان

علی عاشوری مشهور به شیخ علی عاشوری یا میرزا علی عاشوری به روایت شناسنامه در سال 1327 در روستای قرآنی چارک به دنیا آمد. صدای خوش در خاندانش موروثی بود و چون پدر و اجدادش واعظ بودند از او نیز انتظار می رفت واعظ شود ولی عاشوری علاوه بر تلاوت قرآن و نوحه خوانی، به سمت شروه خوانی نیز رفت. هنری که در آن دوران از طرف خانواده و اطرافیانش قابل قبول نبود. پیرامون لحن محلی قرآن در دشتی، آواهای مذهبی و شروه با عاشوری به گفت و گو نشستیم که در ادامه تقدیم حضورتان می گردد.

دوران کودکیتان در کجا و چگونه گذشت؟

در مکتب خانه سید عبدالهادی ابطحی برادر سید موسی ابطحی قرآن را با روش آموزش آن دوره که با هوجیه قرآن را یاد می دادند در مدت 6 ماه فرا گرفتم و سپس به یادگیری دیوان حافظ در مکتب پرداختم. حدود ده سالگی در روستای وراوی به مدرسه رفتم. پدرم صبح زود که بیدار می شد مرا مجبور می کرد یک تا دو صفحه قرآن را با صوت تلاوت کنم و سپس اجازه می داد بیرون بروم.

از پدرتان آواها و روضه ها هم یاد گرفتید؟

پدرم ( شیخ حسین عاشوری فرند شیخ علی عاشوری واعظ و شاعر مشهور محلی سرا و متخلص به معکوس ) از وعاظ برجسته منطقه بود و سادات چارک پیش او روضه خوانی را یاد می گرفتند و شاگردش بودند. پدرم دفتر روضه ای برای من و سید احمد حسینی نوشته بود و ما از خانه تا ماهور ( پای کوه ) روضه ها را مرور می کردیم. من نرسیده به ماهور حفظ می شدم. در اولین فرصت هم پیش پدرم درس هایم را پس می دادم.

کدام آواها یادگیری اش سخت تر بود؟

خیلی از آواها مُبدع آن پدرم و پدر بزرگم ( شیخ علی ) بودند. آواها را به خاطر استعداد خوبی که داشتم زود یاد می گرفتم ولی حاجیانی و زینب شل ظرایف بیشتری داشتند.

درباره زینب شل توضیح بیشتری می دهید؟

زینب شل زنی ساکن شنبه بوده که پسرش در کودکی می میرد و در فراق پسرش محزونانه لالایی می خواند. پدربزرگم شیخ علی آوای او را اقتباس می کند و با تغییراتی وارد روضه می کند.

روضه خوانی هم می کردید؟

بله برای پدرم پیش خوانی می کردم و نوحه پامنبری هم می خواندم.

نوع قرآنی که در منطقه دشتی تلاوت می شود به لحن عراقی یا حجازی معروف است نظر شما چیست؟

در مراسمی در روستای گاهی، قرآن تلاوت می کردم و عربی عراقی ساکن نجف نیز در مجلس بود که خیلی گریه می کرد. پس از تلاوت، پیشم آمد و گفت تاکنون قرآنی با صوت حجازی به این محزونی نشنیده بودم. البته برخی این صوت را که بر آن تسلط ندارند به شکل شروه و مصیبت اجرا می کنند که صحیح نیست و از جهت تجوید نیز دارای اشکال است. به نظر می رسد این صوت بر اثر رفت و آمد و تحصیل مردم منطقه در نجف در دشتی گسترش پیدا کرده است ولی ممکن است ریشه این صوت متعلق به حجاز باشد.

شروه خوانی از کی شروع کردید؟

در دبی که بودم بر اثر درد غربت و درد عشق شروه خوانی می کردم. در محفلی که شب ها از مناطق مختلف اعم از بوشهری ها، بندرعباسی ها و مینابی ها دور هم جمع می شدند شروه خوانی می کردم. در آن جا حسن بیرمی که اهل چاوشی بود کاستی از شروه من را ضبط و به ایران آورده بود و برای برادرم، شهید عاشوری و عمویم و سایر افراد فامیل پخش می کند و همه این صدا را تحسین می کنند. عمویم شیخ عباس پدر شهید شیخ ابوتراب عاشوری که واعظ شهیری در منطقه بود می شنود و می گوید چه صدای حزین و دل نشینی دارد ولی وقتی می فهمد که شروه خوان من هستم می گوید حیف این صدا نیست که به جای روضه شروه بخواند.

در چارک هم شروه می خواندید؟

خیر. در چارک شروه را غنا می دانستند ولی کسی به نام درویش قائدی مشهور به درویش کچل بود که شروه می خواند و صوت و لحن خوبی هم داشت.

برای عرب ها هم شروه خوانی می کردید؟

در شرکتی که کار می کردم بیشتر آن ها فلسطینی بودند و علاوه بر شروه با اشعار فارسی، اشعار عربی نیز به سبک شروه برایشان می خواندم.

در منطقه و به ویژه در روستاهای درازی، چارک و میانخره بحر طویل « انا مظلوم حسین » با صدای شما در دهه 60 مطرح شد. درباره این نوحه و نوحه خوانیتان توضیح دهید؟

در دبی که بودم در حسینیه مینابی ها نوحه می خواندم. این نوحه را اولین بار در اوایل دهه 60 با نواری که مرحوم شیخ علی زارعی شوهر خواهرم از قطر با صدای حسن کنگانی که نسبتی هم با آل عاشور دارد برایم آورد شنیدم، و من آن را بازخوانی کردم. این نوحه در ایران در سال های اخیر با نزار قطری مشهور شد ولی با حسن کنگانی در قطر و حقیر در منطقه رواج یافت و سازنده اصلی آن هم حسن کنگانی است.

ارزیابی شما از شروه خوانان خوب چیست و کدام شروه خوانان بیشتر مورد تایید شما هستند؟

شروه خوان باید عاشق باشد و شعر را از بر بخواند نه آن که متوسل به کاغذ شود. مستمع نیز با هونگه اش به شروه خوان انرژی بیشتری می دهد و در واقع لحن و صوت شروه خوان را تایید می کند.

شروه خوانانی چون مرحوم شیخ جبار عاشوری که دارای حجم صدای بالایی بود، مرحوم محمد حسین قائدی، مرحوم یزدان پناهی و مرحوم صفر مرادی شروه خوانان ممتازی در گذشته بودند.

کدام شب شروه برای شما خاطره انگیزتر بوده است؟

یک شب شروه در تالار ارشاد با حضور روح الله صفوی،حسن صفری، رسول حسینی برگزار شد و سبک تازه ای برایم آمد و اجرایی هم که با حضور چند هزار نفر در باغ موزه قصر تهران اجرا کردم خاطره انگیز بود./